مرتضى مطهرى

107

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

مبارزهء مجتهدان با اخباريان ولى اخباريين زير بار اين حرفها نرفتند . يك مبارزهء بسيار شديدى ميان مجتهدين و اخباريين صورت گرفت . اخباريين مظهر كامل جمودند . اى كاش به اين جمود قناعت مىكردند . اينها يك تعصب احمقانه‌اى راجع به اخبار و روايتها دارند . آمدند در سه زمينهء ديگر خدشه كردند . آن شب عرض كرديم كه ما چهار دليل داريم : قرآن ، سنت ، اجماع و عقل . اينها به واسطهء يك تعصب شديد و احمقانه‌اى كه پيدا كرده بودند ، براى اينكه آن سه دليل ديگر را از حجّيت بيندازند ، گفتند شما مىگوييد چهار دليل داريم . اجماع كه مال سنيهاست . اجماع وسيله شد براى اينكه ابوبكر خليفه بشود و با همين اجماع اميرالمؤمنين را كوبيدند . حالا شما مىگوييد اجماع ؟ ! مجتهدين گفتند اولًا موضوع خلافت جاى اجماع نبود ، موضوع نصّ است ، نصّ قطعى پيغمبر . ثانياً دربارهء ابوبكر كه اجماع صورت نگرفت . اجماع اين است كه همهء اهل حل و فصل در يك مطلبى اجماع بكنند . على بن ابيطالب و زبير در مدينه بودند و جزء اجماع كنندگان نبودند . يك عدهء بسيار كمى جمع شدند و با هوچيگرى كارى را درست كردند و اسمش را اجماع گذاشتند . گفتند خير ، حالا اجماع آنقدر هم دردى نداشت . شما عقل را در كار دين دخالت مىدهيد . اصلًا اين فضوليها به عقل نيامده است . عقل هزاران خطا مىكند ، عقل اشتباه مىكند ، عقل حق ندارد در كار دين دخالت كند . انسان بايد عقل خودش را تخطئه كند . ما اگر حديثى را ديديم ، هرچه هم عقل ما داد بكشد كه اين درست نيست ، بايد بگوييم عقل ! تو حق ندارى دخالت بكنى . اين ، درست حرف مسيحيهاست . مسيحيها گفتند عقل حق ندارد در حوزهء دين مداخله كند . مىگفتند خدا عيسى شد ، عيسى خدا شد و همين . منشأ عالم ( خدا ) يكى است و در عين يكى سه چيز است . آخر چطور مىشود هم يكى باشد و هم سه تا ؟ ! عقل مىگويد اينچنين نيست ، ولى مىگويند عقل حق چنين دخالتى را ندارد . اخباريين مىگفتند اساساً عقل حق ندارد در موضوعات دينى دخالت كند . هرجا كه استدلال عقلى به كار مىآمد ، مىگفتند عقل حق ندارد دخالت كند . مثلًا اگر در يك جا گفته مىشد يك دريا آب در يك فنجان جاى گرفت ، اين با عقل جور در نمىآيد ولى مىگفتند عقل حق ندارد فضولى بكند . از اين حرف اينها ، مردم